ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਫਰਵਰੀ 13: ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਨਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮਾਂ ਉਪਨਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਕੁਰੀਤੀਆਂ, ਪ੍ਰੇਮ, ਬਲਿਦਾਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਰ ਸਾਲ 13 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਦੀ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਭਾਰਤ ਕੋਕਿਲਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਕਵਿਆਤਰੀ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ। ਉਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਜਪਾਲ ਬਣੀਆਂ।
ਇਹ ਫਿਲਮਾਂ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਿਨੀਤਾ 2005 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਯ ਦੇ ਉਪਨਿਆਸ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਬਾਲਨ ਨੇ ਲਲਿਤਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਦਬਾਅ, ਦਹੇਜ਼ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਾਰੀ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਦੀ ਹੈ।
ਪਿੰਜਰ 2003 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ। ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਉਪਨਿਆਸ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇਹ ਫਿਲਮ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੰਡ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਰਮਿਲਾ ਮਾਤੋਂਡਕਰ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰੋ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਜੋ ਅਪਹਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਸਾਹਸ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ‘ਲੱਜਾ’ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦਾ ਟਾਈਟਲ ਅਤੇ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਲੇਖਿਕਾ ਤਸਲੀਮਾ ਨਸਰੀਨ ਦੇ ਸਾਲ 1993 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਉਪਨਿਆਸ ‘ਲੱਜਾ’ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੰਤੋਸ਼ੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਨਿਆਇ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਨਾਰੀ ਦੀ ਗਰਿਮਾ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫਿਲਮ ਉਸਦੀ ਰੋਟੀ 1969 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਹੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਮਰਰਾ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਣੀ ਕੌਲ ਦੀ ਇਹ ਫਿਲਮ ਨਾਰੀ ਦੀ ਮੌਨ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਭਗਵਤੀ ਚਰਨ ਵਰਮਾ ਦੇ ਉਪਨਿਆਸ ‘ਤੇ ਬਣੀ ਕਲਾਸਿਕ ਫਿਲਮ ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ 1964 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ, ਜੋ ਪਾਪ-ਪੁਣ੍ਯ ਦੀ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਰਤਕੀ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਦਾ ਦਮਦਾਰ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਗਹਿਰਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
‘ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮ’ 1962 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਬਿਮਲ ਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਉਪਨਿਆਸ ‘ਤੇ ਗੁਰੂਦੱਤ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਛੋਟੀ ਬਹੂ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਫਿਲਮ ਬੰਗਾਲੀ ਜਮੀਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਵਿਯਥਾ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਖੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
–
ਐਮਟੀ/ਏਬੀਐਮ