ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 11 ਜੂਨ: ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਥੇਨੋਲ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਈਂਧਨ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 22 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, 27 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਇਥੇਨੋਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਾਲੇ ਪੈਟਰੋਲ (ਈ22, ਈ25, ਈ27 ਅਤੇ ਈ30) ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਉਤਪਾਦ ਸ਼ੁਲਕ (ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ) ਤੋਂ ਛੂਟ ਦੇਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਅਧਿਸੂਚਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈ22, ਈ25, ਈ27 ਅਤੇ ਈ30 ਈਂਧਨ ‘ਤੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ, ਬਸ਼ਰਤ ਇਹ ਈਂਧਨ ਭਾਰਤੀ ਮਾਨਕ ਬਿਊਰੋ (ਬੀ ਆਈ ਐਸ) ਵਿਨਿਰਦੇਸ਼ ਆਈਐਸ 19850 ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਉਤਪਾਦ ਸ਼ੁਲਕ ਅਧਿਨਿਯਮ, 1944 ਦੀ ਧਾਰਾ 5ਏ ਦੇ ਅਧੀਨ ਛੂਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈ22 ਈਂਧਨ ਵਿੱਚ 78 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ 22 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਇਥੇਨੋਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਈ25 ਵਿੱਚ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਈ27 ਵਿੱਚ 27 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਈ30 ਵਿੱਚ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਇਥੇਨੋਲ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਛੂਟ ਤਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲੇਗੀ ਜਦੋਂ ਪੈਟਰੋਲ ‘ਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਥੇਨੋਲ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਜੀਐਸਟੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਈ30 ਤੱਕ ਦੇ ਇਥੇਨੋਲ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਪੈਟਰੋਲ ਲਈ ਮਾਨਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਇਥੇਨੋਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਾਲੇ ਈਂਧਨਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦਾ ਰਾਸ਼ਤਾ ਸਾਫ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਕਦਮ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਈ20 ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਇਥੇਨੋਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਾਲੇ ਈਂਧਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਇਥੇਨੋਲ ਮਿਸ਼ਰਣ (ਈ20) ਦਾ ਲਕਸ਼ਯ ਤੈਅ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਇਥੇਨੋਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਸਤਰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਆਯਾਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣਾ, ਕਾਰਬਨ ਉਤਸਰਜਨ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਜੈਵ-ਈਂਧਨ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇਣਾ ਹੈ।
ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਵ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮਥ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਪੈਟਰੋਲ ਆਪੂਰਨ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਐਸੇ ਵਿੱਚ ਇਥੇਨੋਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਧਾਉਣਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਕਲਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਥੇਨੋਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਈ20 ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਥੇਨੋਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਸਤਰ ਹੋਰ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਈ25 ਜਾਂ ਈ30 ਲਈ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਰੋਡਮੈਪ ਘੋਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਨਵੇਂ ਮਾਨਕਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਛੂਟ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉੱਚ ਇਥੇਨੋਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਾਲੇ ਈਂਧਨਾਂ ਦੀ ਓਰ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਹੈ।
–
ਡੀਬੀਪੀ