ਜੈਸਲਮੇਰ, 2 ਜੂਨ: ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ‘ਸਮ’ ਵਿੱਚ ਸੋਮਵਾਰ ਰਾਤ ਇੱਕ ਦਰਦਨਾਕ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰਿਆ। ਤੇਜ਼ ਆਂਧੀ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਹੇਰਿਟੇਜ ਰਿਸਾਰਟ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਗਿਰਣ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਾਰ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।
ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਦੇਸੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਰਕਰਤਾ ਲਈ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦਾ ਤੂਫਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸਾਰਟ ਵਿੱਚ ਅਫਰਾਤਫਰੀ ਮਚ ਗਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਥਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੀਵਾਰ ਤੇਜ਼ ਆਂਧੀ ਕਾਰਨ ਢਹਿ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਕਲਾਕਾਰ ਮਲਬੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਬ ਗਏ।
ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ 27 ਸਾਲਾ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ ਰਮਜ਼ਾਨ ਖਾਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਦੋ ਮਹਿਲਾ ਨਰਤਕਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।
ਜੈਸਲਮੇਰ ਦਾ ‘ਸਮ’ ਖੇਤਰ ਆਪਣੇ ਰੇਤ ਦੇ ਟੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਇੱਥੇ ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਇੱਕ ਹੇਰਿਟੇਜ ਰਿਸਾਰਟ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਹੀ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਝ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਕਾਫੀ ਵੱਧ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸਾਰਟ ਦੇ ਅਸਥਾਈ ਢਾਂਚੇ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਿਲਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਥਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਦੀਵਾਰ ਅਚਾਨਕ ਗਿਰ ਗਈ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਉਸ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸਾਰਟ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਜਖਮੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਗੰਭੀਰ ਚੋਟਾਂ ਕਾਰਨ ਰਮਜ਼ਾਨ ਖਾਨ ਦੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਬਚਾਈ ਜਾ ਸਕੀ।
ਜਖਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਸਮ’ ਦੇ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਉਪਚਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੈਸਲਮੇਰ ਜ਼ਿਲਾ ਹਸਪਤਾਲ ਰੈਫਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਘਟਨਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਰਮਜ਼ਾਨ ਖਾਨ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਲਈ ਮੋਰਚਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਦੀਵਾਰ ਗਿਰਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਜਾਂ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਖਰਾਬ ਗੁਣਵੱਤਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।
ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਮ ਅਤੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟੈਂਟ ਕੈਂਪਾਂ ਅਤੇ ਹੇਰਿਟੇਜ ਰਿਸਾਰਟਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਵਾਲ ਉਠਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੈਰਕਰਤਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਥਾਨਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਰਿਸਾਰਟ ਸੈਰਕਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਰੰਪਰਿਕ ਅਤੇ ਹੇਰਿਟੇਜ ਰੂਪ ‘ਤੇ ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਤੂਫਾਨਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਇੰਤਜ਼ਾਮਾਂ ਦੀ ਅਨਦੇਖੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਮਜ਼ਾਨ ਖਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ ਸਮੁਦਾਇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਰਿਸਾਰਟਾਂ ਅਤੇ ਟੈਂਟ ਕੈਂਪਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਜਾਂਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।