ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 16 ਅਪ੍ਰੈਲ: ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉਪਲਬਧੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਗੁਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਰਾਜਿਆ ਸਭਾ ਦੇ ਸਭਾਪਤੀ ਸੀਪੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਦਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਨੂੰ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕਲਪੱਕਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ 500 ਮੇਗਾਵਾਟ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਫਾਸਟ ਬ੍ਰੀਡਰ ਰਿਆਕਟਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕ੍ਰਿਟਿਕਲਿਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਰਿਆਕਟਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਤੇ ਸਤਤ ਪਰਮਾਣੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਭਿਕ੍ਰਿਆ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਸਦਨ ਨੂੰ ਅਵਗਤ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਤਕਨੀਕੀ ਉਪਲਬਧੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ, ਉਦਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਤਤ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਲ ਨੈੱਟ-ਜ਼ੀਰੋ ਉਤਸਰਜਨ ਦੇ ਲਕਸ਼ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਦਮ ਹੈ।
ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਰਿਆਕਟਰ ਦਾ ਕੋਰ ਲੋਡਿੰਗ ਮਾਰਚ 2024 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਨੀਤੀ ਤਿੰਨ ਚਰਨਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੀਮਿਤ ਯੂਰੈਨਿਯਮ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰ ਥੋਰੀਅਮ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਪਯੋਗ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਚਰਨ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਯੂਰੈਨਿਯਮ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰਾਈਜ਼ਡ ਹੈਵੀ ਵਾਟਰ ਰਿਆਕਟਰ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਚਰਨ ਵਿੱਚ ਫਾਸਟ ਬ੍ਰੀਡਰ ਰਿਆਕਟਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਮਾਣੂ ਈਧਨ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਿੰਨਾ ਈਧਨ ਖਰਚ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਦਾ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਚਰਨ ਵਿੱਚ ਥੋਰੀਅਮ ਆਧਾਰਿਤ ਰਿਆਕਟਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਰਘਕਾਲੀਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਊਰਜਾ ਭਵਿੱਖ ਯਕੀਨੀ ਬਣੇਗਾ।
ਸਦਨ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦਿਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ 100 ਗੀਗਾਵਾਟ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਲਕਸ਼ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਆਕਟਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪਰਮਾਣੂ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨਿਰਮਾਣ ਭਾਰਤੀ ਨਾਭਿਕੀ ਵਿਦਯੁਤ ਨਿਗਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਸ ਉਪਲਬਧੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣਿੰਦਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉਨਤ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਰਥਾ, ਨਵੋਨਮ, ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਯਤਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਊਰਜਾ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਵੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਸਦਨ ਨੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਰੇ ਹਿਤਧਾਰਕਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।
–
ਜੀਸੀਬੀ/ਐਸਕੇ