ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਜੁਲਾਈ 12: ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਲਾਕਾਰ ਐਸੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ, ਵਿਅਕਤੀਗਤਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਿਟ ਛਾਪ ਛੱਡੀ। ਐਸੇ ਹੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸਨ ਰਾਜੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ‘ਜੁਬਲੀ ਕੁਮਾਰ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 12 ਜੁਲਾਈ 1999 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਧਨ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਵਰਨੀਮ ਦੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਅਧਿਆਇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਾਜੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਜੁਲਾਈ 1927 ਨੂੰ ਸਿਆਲਕੋਟ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਵਿੱਭਾਜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤ ਆ ਗਿਆ। ਮੁੰਬਈ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਚ. ਐਸ. ਰਵੈਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਸਿੱਖੀਆਂ।
ਰਾਜੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਭਿਨਯ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ। ਫਿਲਮ ‘ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ’ (1957) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭਿਨਯ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਐਸੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1960 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਰਾਜੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਵਰਨੀਮ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀਆਂ। ਇਸੀ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਜੁਬਲੀ ਕੁਮਾਰ’ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਮੇਰੇ ਮਹਬੂਬ’, ‘ਸੰਗਮ’, ‘ਦਿਲ ਇਕ ਮੰਦਰ’, ‘ਆਰਜ਼ੂ’, ‘ਸੂਰਜ’, ‘ਆਈ ਮਿਲਨ ਦੀ ਬੇਲਾ’ ਅਤੇ ‘ਧੂਲ ਦਾ ਫੂਲ’ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਰਾਜੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਸਨ। ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ, ਤਿਆਗ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਕਰੀਨ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਗਮਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਦਰਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਾਜੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੱਥ ਅਜ਼ਮਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਮਾਰ ਗੌਰਵ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੋਮਯ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ’ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨਯ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰ ਕਿਰਦਾਰ ਦਿੱਤੇ।
12 ਜੁਲਾਈ 1999 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਧਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਿਰਫ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਰਾਜੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਕਲਾਸਿਕ ਦੌਰ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਛਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾਬਹਾਰ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।