ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 25 ਮਾਰਚ: ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਾ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਲਾਈਫਲਾਈਨ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਰੂਟ ਤੋਂ ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਟਰੇਡ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਨਰਜੀ ਟਰੇਡ ਦੇ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੇਨਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਐਨਰਜੀ ਟਰੇਡ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੇਨਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਟੈਂਕਰਾਂ ਨੂੰ ਐਸਕੋਰਟ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਗਾਈਡ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੌਸੇਨਾ ਉਹਨਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਨੌਸੇਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੇਨਾ ਦੇ ਡੈਸਟ੍ਰਾਇਰ ਅਤੇ ਫ੍ਰਿਗੇਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਸਕੋਰਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਧੇ ਰਸਤੇ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੇਨਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਤੈਨਾਤੀ ਨੂੰ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵੱਲ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਸਕੋਰਟ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਵਾਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਲੋਜਿਸਟਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਤੈਨਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਲਾਈਨਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚਾਰਟ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਬਣੀ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਰਾਨ ਨੇ ਅੰਡਰਵਾਟਰ ਮਾਈਨਜ਼ ਬਿਛਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਈਨਜ਼ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਜਾਂ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਈ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਨੌਸੇਨਾ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤੇ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਾਈਡ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚਾਰਟ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤਹ ਉੱਪਰੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਖਤਰੇ ਛਿਪੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮੁੰਦਰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਇੱਕ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਕਹੀਂ ਗਹਿਰਾਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਹੀਂ ਘੱਟ। ਹਾਰਬਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਸ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਕੁਝ ਮੀਟਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹਾਈ ਸੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਈ ਸੌ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਨਾਮੀ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਖਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਲਈ ਹਾਈਡ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਮੈਪਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵੇ ਵੈਸਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਸਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਲਹਟੀ ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਕਰਕੇ ਚਾਰਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਰੂਟਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਹਾਜ਼—ਚਾਹੇ ਉਹ ਵਾਰਸ਼ਿਪ ਹੋਣ, ਕੰਟੇਨਰ ਸ਼ਿਪਸ ਹੋਣ ਜਾਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੇ ਟੈਂਕਰ—ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਾਈਡ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚਾਰਟ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੇਨਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤ ਲਈ, ਬਲਕਿ ਮਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬੇਨਤੀ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਐਕਸਕਲੂਸਿਵ ਇਕੋਨੋਮਿਕ ਜੋਨ ਦਾ ਸਰਵੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਰਵੇ ਕਰਕੇ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਚਾਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਚਾਰਟ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮਾਨਯਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀ ਉਸਨੂੰ ਖਰੀਦ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਉਪਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।