ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, 25 ਮਾਰਚ: ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂਰਵ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਚਰਡ ਨਿਕਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈਨਰੀ ਕਿਸਿੰਜ਼ਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 1971 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਗੋਪਨੀਯ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਟ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੰਭਾਵਿਤ “ਨਰਸੰਘਾਰ” ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
28 ਮਾਰਚ 1971 ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਿੰਜ਼ਰ ਨੇ ਨਿਕਸਨ ਨੂੰ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਵਾਣਿਜ਼ ਦੂਤ ਆਰਚਰ ਬਲੱਡ ਦੇ ਇੱਕ ਅਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਰਸੰਘਾਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸਿੰਜ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਨੂੰ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਾਣਿਜ਼ ਦੂਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰੀਏ, ਪਰ ਸਾਫ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ।”
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਕਸਨ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਵੀ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸਿੰਜ਼ਰ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜਨੈਤਿਕ ਦੀ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਕਸਨ ਨੇ ਉਸ ਵਾਣਿਜ਼ ਦੂਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਓ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।”
ਨਿਕਸਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ।”
ਕਿਸਿੰਜ਼ਰ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਖ ਲੈਣ ਨਾਲ ਗੁੱਸਾ ਭੜਕ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਅਸੀਂ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਦੰਗੇ ਹੋਣਗੇ।”
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਟੌਮ ਵੇਲਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ “ਦ ਕਿਸਿੰਜ਼ਰ ਟੇਪਸ” ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਜਿਸ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ 1969 ਅਤੇ 1974 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਨਿਕਸਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਿੰਜ਼ਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੈਂਕੜੇ ਗੋਪਨੀਯ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਟੈਲੀਫੋਨ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਤਾਬ “ਟੇਲਕਾਨਸ” ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੰਨਿਆਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਆਰਕਾਈਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਡੀਕਲਾਸੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਖਿਰਕਾਰ 2004 ਵਿੱਚ 15,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਵੇਲਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤਾ ਕਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਰਿਦ੍ਰਸ਼ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਏ ਗਏ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ‘ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਉਲੰਘਣਾਂ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
1971 ਵਿੱਚ ਆਰਚਰ ਬਲੱਡ ਦੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਰੋਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਆਰਚਰ ਬਲੱਡ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ “ਬਲੱਡ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ” ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਬਲੱਡ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਤਿਆਵਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਨੈਤਿਕ ਸਟੈਂਡ ਲੈਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
1971 ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਦਖਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ। ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।
–
ਕੇਕੇ/ਏਐਸ