ਵਾਸਿੰਗਟਨ, ਮਾਰਚ 27: ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇੰਡੋ-ਪੈਸਿਫਿਕ (ਹਿੰਦ-ਪੈਸਿਫਿਕ) ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਸਰੋਤ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਖਾੜੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਯੋਜਨਾਵਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਮਰੀਕਾ ਚੀਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਸਿਸਟਮ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਹੀ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਹਨ।”
ਇਹ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਮੇਤ ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ ਇੰਡੋ-ਪੈਸਿਫਿਕ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਅਕਸਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਸਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਫੌਜ ਦੀ ਤੈਨਾਤੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਰੱਖਣੀ ਪਵੇਗੀ।” ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੋ ਸੈਨਿਕ ਬਲ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇ।
ਦੂਜੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਸਿਰਫ ਪੈਸਾ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।”
ਸੈਨਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਸੰਕਟ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਚ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਢੀਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਸਿਨੀਅਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ,” ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਸੰਕਟਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇੰਡੋ-ਪੈਸਿਫਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤਿਕ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਐਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਲਝੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦੇ ਅਜੇ ਵੀ ਲੰਬਿਤ ਹਨ।”
ਸਾਥ ਹੀ, ਖਾੜੀ ਦਾ ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵੀ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।”
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਐਸਾ ਸਮਰਥਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਯੁੱਧ ਨਾ ਸਿਰਫ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪਰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਦਬਾਅ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋ-ਪੈਸਿਫਿਕ ਖੇਤਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਦੇ ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਪਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਸੰਕਟ ਅਕਸਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਖਾੜੀ ਦਾ ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਲੰਬਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਇੰਡੋ-ਪੈਸਿਫਿਕ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਖਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
–