ਸ਼ਿਓਪੁਰ, 13 ਮਈ: ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੂਨੋ ਨੇਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਚੀਤਾ ਪੁਨਰਵਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਗਤੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਖੁਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਚੀਤਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰੈਸ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਖੁਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 14 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਵਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੇ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਰੇਡੀਓ ਕਾਲਰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਗਰਾਨੀ ਟੀਮਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਉਪਕਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮਾਦਾ ਚੀਤਾ ਗਾਮਿਨੀ ਦੇ ਚਾਰ ਸ਼ਾਵਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਚੀਤਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਸੀ। 11 ਮਈ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮੋਹਨ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕੂਨੋ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਦੋ ਮਾਦਾ ਚੀਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਖੁਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 17 ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ 12 ਮਈ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸ਼ਾਵਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 13 ਰਹਿ ਗਈ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਦਾ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਗਿਣਤੀ ਮੁੜ 14 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਵਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੂਨੋ ਨੇਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁਣ 50 ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਤਿੰਨ ਚੀਤੇ ਗਾਂਧੀ ਸਾਗਰ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਕਚੂਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 53 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਕੂਨੋ ਨੇਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਡੀਐਫਓ ਆਰ. ਥਿਰੁਕੁਰਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਸਾਡੇ ਟੀਮਾਂ ਰੇਡੀਓ ਕਾਲਰ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਓਬਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ‘ਤੇ 24 ਘੰਟੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਹਤ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਿਵਹਾਰ ਸਾਰੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।”
ਚੀਤਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਚੀਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਵਾਰੰਟਾਈਨ ਬਾੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਹਤ ਪਰੀਖਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਫਲ ਅਨੁਕੂਲਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਛੀ ਚੀਤਾ ਪੁਨਰਵਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਾਮੀਬੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਤੋਂ ਚੀਤੇ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੂਨੋ ਨੇਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਮਾਦਾ ਚੀਤਿਆਂ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸ਼ਾਵਕਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸ਼ਾਵਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਵਨ ਵਿਭਾਗ ਨਿਰੰਤਰ ਸਿੱਖਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।