ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 28 ਜੂਨ: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ‘ਮਨ ਦੀ ਬਾਤ’ ਦੇ 135ਵੇਂ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਅਸਮ ਦੇ ਦੁਲਭ ਪੰਛੀ ‘ਹਰਗਿਲਾ’ (ਗ੍ਰੇਟਰ ਐਡਜੂਟੈਂਟ ਸਟਾਰਕ) ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਕ ਕਹਾਣੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਅਸਮ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਅੱਜ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰਗਿਲਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਪੰਛੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਲਤ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਲੋਕ ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇਖਣਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ‘ਤੇ ਹਰਗਿਲਾ ਆਪਣੇ ਘੋਸਲੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪੀਐਮ ਮੋਦੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇਵੀ ਬਰਮਨ ਨੇ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਦੇਖੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ। ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਹਰਗਿਲਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਜਿਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨ ਕੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਗਰਵ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਯਤਨ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਉਦਾਹਰਣ ਦੱਸਿਆ।
ਗੱਲ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਹਰਗਿਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਲਭ ਅਤੇ ਵਿਸਾਲ ਸਾਰਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ‘ਹਡ’ (ਹੱਡੀ) ਅਤੇ ‘ਗਿਲਾ’ (ਨਿਗਲਨਾ) ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਹੱਡੀ ਨਿਗਲਣ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ’ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਸਮ ਅਤੇ ਕਮਬੋਡੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੀ ਲਗਭਗ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਬਾਦੀ ਅਕੇਲੇ ਅਸਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਰਗਿਲਾ ਇੱਕ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਭੱਖੀ (ਸਕੈਵੇਂਜਰ) ਪੰਛੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੜੇ-ਗਲੇ ਮਾਸ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿਕ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਆਰਦ੍ਰਭੂਮੀ (ਵੈਟਲੈਂਡ) ਅਤੇ ਜਲਾਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਾਰਿਸਥਿਤਿਕੀ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
–
ਵੀਕੇਯੂ/ਪੀਐਮ