ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 20 ਅਪ੍ਰੈਲ: ਹਰ ਸਾਲ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਵਿਲ ਸਰਵਿਸਜ਼ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਆਉਟਫੀਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਲੱਖਾਂ ਸਿਵਿਲ ਸੇਵਕਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਤੱਕ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1947 ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੈਟਕਾਫ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੈਚ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਵਿਲ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ‘ਸਟੀਲ ਫਰੇਮ ਆਫ ਇੰਡੀਆ’ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਢਾਂਚਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੇਗਾ।
ਸਿਵਿਲ ਸਰਵਿਸਜ਼ ਦਿਵਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸਦਾ ਆਯੋਜਨ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਬ ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਬੇਹਤਰੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਵਿਲ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਖੁਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਡਲ, ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਨਕਦ ਰਾਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਦਿਨ ਸਿਰਫ ਸਨਮਾਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਆਤਮ-ਮੰਥਨ ਦਾ ਵੀ ਦਿਨ ਹੈ। ਸਿਵਿਲ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ, ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਜਨਤਾ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ‘ਤੇ ਖਰੇ ਉਤਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿਵਿਲ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਡਿਜੀਟਲ ਗਵਰਨੈਂਸ ਹੋਣ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਸਿਵਿਲ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਹੱਲ ਵੀ ਖੋਜਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸਿਵਿਲ ਸੇਵਕ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਹੋਵੇ, ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਹਿਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖੇ। ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਸੀ ਕਿ ਸਿਵਿਲ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਿਵਿਲ ਸਰਵਿਸਜ਼ ਦਿਵਸ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਸਿਰਫ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਚੁਪਚਾਪ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਕਸਰ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।