ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, ਮਾਰਚ 30: ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਅਹਿਮਦੀਆ ਸਮੁਦਾਇ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਵਾਂਛਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਆਰੋਪ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਜੋ ਮੌਕਾ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਭੇਦਭਾਵ ਅਤੇ ਬਹਿਸਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ ਬਣ ਗਿਆ।
ਅਲਪਸੰਖਿਆਕ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਵੌਇਸ ਆਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਾਇਨੋਰਿਟੀ (ਵੀਓਪੀਐਮ) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਈਦ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਭਾਰੀ ਤੈਨਾਤੀ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਡਰ ਨੇ ਅਹਿਮਦੀਆ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਇਬਾਦਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਕਈ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਭਾਵਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਰੁਕਵਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਾਂ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀਆਂ।
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, “ਇਹ ਕੋਈ ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪੈਟਰਨ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਅਹਿਮਦੀਆ ਸਮੁਦਾਇ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ, ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਕਿ ਜਨਤਕ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।”
ਵੀਓਪੀਐਮ ਨੇ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦੀਆ ਸਮੁਦਾਇ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਗਤਿਵਿਧੀਆਂ ‘ਤੇ ਆਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾ ਸਿਰਫ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਵੀ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੇਦਭਾਵ ਆਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਐਸੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਆਵਸਥਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਂਤਿਪੂਰਕ ਇਬਾਦਤ ਵਿੱਚ ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਹਸਤਖੇਪ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਮੁਦਾਇ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਿਮਦੀਆ ਸਮੁਦਾਇ ਲਈ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਆਯੋਜਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਈਦ ਜਿਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਵਸ, ਜੋ ਇਕਤਾ, ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਅਲੱਗਾਵ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਤੋਂ ਵਾਂਛਿਤ ਰਹਿਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗਾਵ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਹਿਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਉਗਰਵਾਦ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਾਈ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ। ਵੀਓਪੀਐਮ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਇਸ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਸਮਾਨ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਅਧੂਰਾ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਅਲਪਸੰਖਿਆਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭੇਦਭਾਵ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।
–